Định nghĩa

1. Động từ:
   • Quay mặt đi, ngoảnh mặt đi: Hành động quay mặt sang hướng khác, thường để tránh nhìn thẳng vào ai đó hoặc điều gì đó.
   • Từ chối, không chấp nhận: (Nghĩa bóng) Hành động thể hiện sự không đồng ý, phản đối hoặc không muốn tiếp tục một mối quan hệ, cuộc trò chuyện.

Ví dụ sử dụng

• Động từ:
  • Nghe lời trách mắng, cậu bé xây mặt đi, không dám nhìn mẹ.
  • Anh ấy xây mặt khi tôi bước vào phòng, có lẽ vẫn còn giận.
  • Cô ấy xây mặt với những lời đề nghị không hợp lý. (Nghĩa bóng: từ chối)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xây mặt làm ngơ": Cố tình quay mặt đi để giả vờ như không nhìn thấy, không biết, thể hiện thái độ thờ ơ, lạnh nhạt.
  • Thấy bạn gặp khó khăn, anh ta đã xây mặt làm ngơ.
• "xây mặt quay lưng": (Nhấn mạnh) Hành động quay đi một cách dứt khoát, thể hiện sự chán ghét, đoạn tuyệt hoàn toàn.
  • Sau bao năm thất vọng, bà đã xây mặt quay lưng với gia đình nhà chồng.

Biến thể và từ gần giống

• Ngoảnh mặt: Có nghĩa tương tự "xây mặt", chỉ hành động quay mặt đi.
• Quay lưng: Quay phần lưng lại, thường mang sắc thái mạnh hơn, thể hiện sự phản bội hoặc từ bỏ.
• Lảng tránh: Tránh né một cách tế nhị, không nhất thiết phải quay mặt đi.

Từ đồng nghĩa

• Ngoảnh đi: Quay đi.
• Từ chối: Không chấp nhận (cho nghĩa bóng).

Từ trái nghĩa

• Đối diện: Đối mặt, nhìn thẳng.
• Hướng về: Quay mặt về phía.
• Chấp nhận: Đồng ý (trái nghĩa với nghĩa bóng).

Thành ngữ liên quan

• Xây mặt hất hàm: Thể hiện thái độ kiêu ngạo, khinh thường khi quay mặt đi kèm cử chỉ hất cằm lên.
  • Nó không thèm trả lời, chỉ xây mặt hất hàm rồi bỏ đi.